„Rozkład ten powodują najrozmaitsze heterotrofy, stopniowo uwalniając azot w formie amoniakalnej, z której rośliny łatwo go pobierają. Proces ten jednak nie jest szybki, a czasem tak powolny, że nagromadzają się coraz większe ilości matrii organicznej. Występuje to najczęściej w glebach podmokłych przy utrudnionym dostępie tlenu.
Próchnica ogólna, czyli ogólna masa związków organicznych w glebie, zawiera około 5% azotu, a zawartość próchnicy wynosi 1—10% masy gleby w warstwie uprawnej. Głębokość tej warstwy zwykle nie przekracza 20—30 cm. Ponieważ ciężar właściwy gleby wynosi około 1,5, więc gdybyśmy przyjęli za podstawę obliczenia tylko warstwę 20 cm, to znajdziemy, że masa tej warstwy gleby o powierzchni 1 ha osiąga 3000 ton. Gdybyśmy z kolei przyjęli, że gleba zawiera tylko 1% próchnicy ogólnej, to jej masa na 1 ha odpowiadałaby 30 tonom, co przy 5% azotu w próchnicy dałoby 1,5 tony azotu.
W czarnoziemach, zawierających 10% próchnicy i odznaczających się głębszą warstwą uprawną, ilość azotu przypadającego na hektar sięga kilkunastu ton. Są to zapasy wystarczające na kilkaset lat intensywnej eksploatacji, gdyż rośliny uprawne pobierają w ciągu wegetacji kilkadziesiąt kg azotu z hektara, a przecież część pobranego przez nie azotu wraca do gleby w postaci tzw. resztek pożniwnych i obornika.“(15)